ABD yönetimi, zorunlu işçilikle mücadelede yetersiz kaldıkları gerekçesiyle aralarında Türkiye’nin de yer aldığı 60 ticaret ortağına yeni gümrük vergileri uygulamaya koydu. Küresel ithalatının yüzde 99,4’ünü hedef alan karar kapsamında Türkiye’ye yüzde 12,5 oranında ek tarife getirilirken, Trump yönetimi ile İran arasında Basra Körfezi’ndeki seyrüsefer güvenliği üzerinden patlak veren gerilim de en üst seviyeye tırmandı.
ABD Yüksek Mahkemesi'nin olağanüstü hal yetkileri kapsamında küresel çapta uygulanan gümrük tarifelerini yasalara aykırı bulmasının ardından Beyaz Saray, 1974 Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi'ni devreye soktu. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer tarafından duyurulan karara göre, zorla işçi çalıştırılarak üretilen ürünlerin ithalatını yasaklama taahhüdü vermeyen ve bunu etkin uygulamayan ülkelere yüzde 12,5 gümrük vergisi kesilecek.
Yıl başında getirilen geçici yüzde 10'luk verginin süresinin dolmasıyla yürürlüğe giren yeni tarifeler Türkiye’nin yanı sıra Çin, Avrupa Birliği, İngiltere, Japonya, Kanada ve Hindistan gibi dev ekonomileri kapsıyor. Kendi iç yasalarında taahhütte bulunan 17 ülkeye yüzde 10 tarife uygulanırken, Türkiye’nin de dahil olduğu 38 ülkeye en yüksek oran olan yüzde 12,5 yansıtıldı.
ABD ekonomisinde arz sıkıntısına yol açabilecek kritik hammaddeler ve yerli üretimi bulunmayan temel mallar ise gümrük vergisinden muaf tutuldu.
"GEREKÇE TEMELSİZ VE HAKSIZ"
Yeni gümrük vergisi kararı uluslararası toplumda büyük tepkiyle karşılandı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, kararı şaşkınlıkla karşıladıklarını belirterek, AB’nin çalışma standartlarının ABD’den son derece yüksek olduğunu ve gerekçenin sağlam bir temele dayanmadığını ifade etti.
Brezilya Hükümeti kararı "keyfi ve korumacı" olarak nitelendirip misilleme hakkını kullanacağını açıklarken, Çin Dışişleri Bakanlığı "zorunlu çalışma" iddialarını siyasi manipülasyon olarak değerlendirdi. Avustralya ve Japonya da uygulamanın uluslararası ticaret kurallarıyla bağdaşmadığına dikkat çekti.
TRUMP’TAN İRAN’A FİNANSAL TEHDİT: "ZARARLARI İRAN’IN PARALARIYLA KARŞILAYACAĞIZ"
Gümrük vergisi krizinin gölgesinde ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabı üzerinden İran’a yönelik çok sert bir yaptırıma imza atacağını duyurdu. Basra Körfezi'ndeki tanker saldırıları ve artan deniz güvenliği risklerine değinen Trump, şu ifadeleri kullandı:
"Bu açıklama, aksi belirtilinceye kadar, bu andan itibaren gemilere, yüklere veya bunlarla ilgili her şeye verilecek her türlü zararın, Amerika Birleşik Devletleri'nin elinde bulunan ve kontrol ettiği İran'a ait paralarla karşılanacağını beyan etmektedir. Bu zararlar oldukça büyük olabilir, ancak yine de yapılması gereken adil ve hakkaniyetli olan budur. Bu konuya gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim!"**
Trump'ın tehdidine İran cephesinden cevabı gecikmedi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araçi, sosyal medya hesabı X üzerinden yaptığı paylaşımla Washington'ın dondurulmuş varlıklara el koyma niyetinin küresel finans sistemini felakete sürükleyeceğini belirtti.
Araçi, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
"Bir başka ülkenin varlıklarını, ilgisiz gelecekteki talepleri karşılamak için ele geçirmek, son derece tehlikeli bir uygulamadır. Bu tür fonlardan faydalanan veya bundan kar elde edenlerin şunu hatırlaması gerekir: Devletler bir kez bu tür el koyma işlemlerini normalleştirdiğinde, kimsenin varlıkları güvende olmaz. Sonuçta ortaya çıkacak kaos ne güzel ne de huzurlu olacaktır."
