Türkiye’nin bağımsız ve egemen bir devlet olarak tanınmasını sağlayan Lozan Barış Antlaşması, 24 Temmuz 1923’te imzalandı. Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Kurtuluş Savaşı’nın zaferle sonuçlanmasına rağmen İstanbul ve Çanakkale Boğazı hâlâ İtilaf Devletleri’nin yönetimindeydi. Ankara Hükümeti’nin diplomatik temaslarıyla 3 Ekim 1922’de Mudanya Konferansı toplandı. Mudanya’da uzlaşma sağlanmasıyla yeni bir savaşa girilmeden barış konferansına gidilmesinin yolu açıldı. Lozan Konferansı, 21 Kasım 1922’de İsviçre’nin Lozan Kenti’nde başladı. Türk heyetinin baş delegesi Dışişleri Bakanı İsmet İnönü idi.
GÖRÜŞMELER 8 AY SÜRDÜ
Antlaşma görüşmelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi heyeti ile İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı, ABD, Romanya, Belçika ve Portekiz’in temsilcileri katıldı. Lozan Barışı, 8 aylık çetin ve uzun bir müzakere devresinden sonra 24 Temmuz 1923’te imzalandı. TBMM’de ise 23 Ağustos 1923’te onaylandı. Aynı gün İstanbul ve Boğazlarda bulunan İtilaf Devletleri donanma ve askeri birliklerinin çekilmeleri talebinde bulunuldu.
Lozan Barış Antlaşması’nın ön sözündeki “Devletlerin istiklal ve hakimiyetine saygı gösterilmesi prensibi” yeni Türkiye’nin 1. Dünya Savaşı galipleriyle eşit şartlar altında, Lozan’da siyasi bir mücadeleye giriştiğini gösteren hüküm olarak yer aldı.
143 madde, bir ön söz ve 4 bölümden oluşan Lozan Barış Antlaşması, Türk istiklal ve hakimiyetinin tanınması bakımından önem arz eden antlaşma olarak kabul edildi.
LOZAN’IN TARİHİ ÖNEMİ
Lozan Antlaşması, Türkiye’nin bağımsız bir devlet olarak tanınmasını sağlayan ve bunu uluslararası alanda tescil eden bir belgedir. Lozan antlaşmasından üç ay sonra da Cumhuriyet ilan edilmiştir. Antlaşma ile Türkiye’nin sınırlarının büyük bölümü belirlenmiş ve yeni devletin egemenliği uluslararası arenada kabul edilmiştir. Kapitülasyonlar kaldırılarak Türkiye’nin ekonomik ve hukuki bağımsızlığı güçlendirilmiştir. Kurtuluş Savaşı’nın siyasi başarısını dünyaya kabul ettiren bu anlaşma Türkiye Cumhuriyeti’nin tapu senedi olarak da adlandırılmaktadır.
