Venezuela'nın kuzey kıyısındaki La Guaira eyaletinde 24 Haziran'da meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki deprem, binlerce kişinin ölümüne ve büyük bir yıkıma neden olurken, ülkenin yıllardır içinde bulunduğu siyasi ve ekonomik krizi de yeniden gündeme taşıdı.
The Guardian'dan Tom Phillips'in haberine göre, en ağır yıkımın yaşandığı Caraballeda kasabasındaki OPPE 25 adlı sosyal konut projesi, yalnızca depremde yıkılan binalarıyla değil, Hugo Chavez döneminde başlatılan "Bolivarcı Devrim"in geldiği noktayı simgeleyen bir örnek olarak öne çıkıyor.
Resmi verilere göre depremlerde en az 4 bin 118 kişi yaşamını yitirirken yaklaşık 17 bin kişi yaralandı. Arama kurtarma çalışmaları sürerken çok sayıda kişinin hâlâ enkaz altında olduğu belirtiliyor.
"Bir zamanlar umuttu"
İnşaat işçisi Gabriel González, 2013 yılında Chavez hükümeti tarafından kendisine teslim edilen daireyi büyük bir umutla aldığını anlatıyor.
Daha önce ölümcül heyelanlarda evini kaybeden González, sosyal konut projesine taşındığında Chavez'in yoksullara büyük destek verdiğini düşündüğünü söylüyor. Ancak Chavez'in ölümünün ardından Nicolas Maduro döneminde ekonomik kriz, hiperenflasyon, kitlesel göç ve otoriter yönetimin insanların devrime olan inancını sarstığını ifade ediyor.
Depremin ardından eşiyle birlikte 24 saat boyunca enkaz altında kalan González kurtarılırken, oğlu Daniel ile kayınvalidesi Esmeralda'dan hâlâ haber alınamıyor.
"Ortada bir hükümet yok" diyen González, günler geçmesine rağmen devlet yetkililerini bölgede görmediğini, yardımın büyük ölçüde gönüllüler ve kilise tarafından ulaştırıldığını söylüyor.
Hükümete yetersiz müdahale eleştirisi
La Guaira sakinleri, geçici devlet başkanı Delcy Rodríguez yönetimini felakete hazırlıksız yakalanmak ve arama kurtarma çalışmalarında yetersiz kalmakla suçluyor.
Deprem bölgesinde yaşayanlar, ilk günlerde profesyonel ekiplerin yerine enkaz altındaki yakınlarını kendi imkânlarıyla çıkarmaya çalıştıklarını anlatıyor.
Şili'den annesini aramak için Venezuela'ya dönen Milagri Rodríguez Guanire ise bölgede kurtarma ekiplerinden çok silahlı güvenlik güçleri bulunduğunu belirterek, "Burada kazma ve küreğe ihtiyacımız var, tüfeklere değil" sözleriyle tepkisini dile getiriyor.
Yapıların kalitesi tartışılıyor
Deprem sonrası en çok tartışılan konulardan biri de sosyal konut projelerinin inşaat kalitesi oldu.
Uzmanlar, büyük apartman bloklarının aktif deprem bölgesinde yumuşak zemin üzerine neden inşa edildiğinin araştırılması gerektiğini belirtiyor.
Eski Bilim ve Teknoloji Bakanı ve deprem uzmanı Carlos Genatios, hükümetin ciddi soruları yanıtlamak zorunda olduğunu söylüyor. Genatios'a göre depremi tamamen önlemek mümkün olmasa da daha iyi hazırlık yapılmış olsaydı can kaybı çok daha düşük olabilirdi.
Bölgede yaşayan çok sayıda kişi ise yıllardır binalarda tavanların aktığını, asansörlerin çalışmadığını ve yapıların düşük kaliteli malzemelerle inşa edildiğini öne sürüyor.
"Yoksulluktan ölümün zenginliğine"
Depremde eşini kaybeden Marciel Edilberto Llarve, ailesinin yıllar önce gecekondu mahallesinden devlet konutlarına taşınmasını "yoksulluktan ölümün zenginliğine gönderildik" sözleriyle anlatıyor.
Llarve, çöken binaların "jöleden yapılmış gibi" olduğunu savunuyor.
Siyasi öfke büyüyor
Guardian'ın aktardığına göre deprem, yıllardır ekonomik kriz ve siyasi baskılar nedeniyle biriken hoşnutsuzluğu daha görünür hale getirdi.
Birçok mahalle sakini, Chavez döneminde iktidarı desteklediklerini ancak Maduro yönetimiyle birlikte yoksulluğun derinleştiğini, petrol gelirlerine rağmen ülkenin ağır bir ekonomik çöküş yaşadığını söylüyor.
Bazı depremzedeler ise geçmişte iktidar yanlısı mahalle komiteleri nedeniyle siyasi görüşlerini açıklamaktan çekindiklerini, aksi halde sosyal yardımlarını veya evlerini kaybetmekten korktuklarını anlatıyor.
2024 seçimlerinde Maduro'nun yenileceğine inandıklarını söyleyen bölge sakinleri, seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından büyük hayal kırıklığı yaşadıklarını ifade ediyor.
"Devrim artık yok"
Deprem uzmanı Carlos Genatios, yaşanan felaketin yalnızca yapıların değil, iktidarın da çöktüğünü gösterdiğini savunuyor.
Genatios, "Venezuela hükümeti tamamen başarısız bir yönetim haline geldi. Yoksullara yardım ettiği yönündeki devrim söylemi artık gerçekle bağını koparmış durumda. Artık ortada bir devrim yok; geriye yalnızca para ve iktidar hırsı kaldı." değerlendirmesinde bulunuyor.
Deprem bölgesinde annesini arayan Milagri Rodríguez Guanire ise yaşananların Venezuela için bir dönüm noktası olabileceğini düşünüyor.
"Halk artık bıktı. 27 yıldır süren bu düzenin sonuna gelindiğini hissediyorum. Bu deprem herkesin artık yeter demesini sağlayan son damla olabilir." diyen Guanire, ülkenin geleceğine ilişkin belirsizliğin sürdüğünü ifade ediyor.
