İran-ABD-Körfez hattında cumartesiyi pazara bağlayan gece, ateşkes ilan edildiğinden beri en sert saatler yaşandı. Bir kez daha Hürmüz Boğazı'nda “onaylanmamış” güzergâhtan geçmeye çalışan tankerlere izin verilmemesiyle başlayan olaylar, Amerikan saldırıları ve Devrim Muhafızları'nın Ürdün'den Körfez'e kadar birçok ülkeye misilleme yapmasıyla devam etti.
GEMİ VURULUYOR BOĞAZ KAPANIYOR
Saldırılar, İslamabad Mutabakatı imzalandığından beri zaman zaman alevlenen şiddet döngüsünün son halkasıydı. Gerilim geçen hafta ABD Başkanı Donald Trump'ın Ankara'daki NATO Zirvesi'nde İran'a yönelik tehditleri ve “ateşkesin bittiğini” söylemesiyle tekrar zirveye çıkmıştı. Ardından cuma günü Washington, Tahran'dan “Hürmüz Boğazı'nı tamamen açacağını kamuoyuna açıkça taahhüt etmesini” istedi.
İran'ın cumartesi akşamı verdiği yanıt ise tam tersi yönde oldu. Devrim Muhafızları, “onaylanmamış” rotayı takip eden bir gemiye ateş açtıktan sonra ABD'nin bölgedeki “müdahalesi” sona erene kadar boğazı tamamen kapattığını duyurdu. Açıklamada, “Düşmanın bu kararı herhangi bir hata yapmak için bahane olarak kullanması durumunda şiddetli karşılık verilecektir.” uyarısı yapıldı.
İngiliz denizcilik ajansı UKMTO, mürettebatı tahliye edilen geminin Umman kıyılarına 10 mil mesafede vurulduğunu bildirdi. ABD Merkez Komutanlığı CENTCOM, geminin adını M/V GFS Galaxy olarak açıkladı ve Güney Kıbrıs'a ait olduğunu belirtti.
ABD SALDIRISI VE GENİŞ İRAN MİSİLLEMESİ
CENTCOM daha sonra İran'da 140'tan fazla askeri noktayı hedef aldığını iddia etti. ABD basını, hedeflerin büyük kısmının Hürmüz civarındaki kıyı bölgelerinde bulunduğunu kaydetti.
Amerikan saldırıları gerilimi daha da yükseltmekten başka bir işe yaramadı. İran gecenin ilerleyen saatlerinde bir gemiyi daha vurdu ve bölge ülkelerine yönelik yoğun bir misilleme operasyonu başlattı. Hedefler Katar, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Kuveyt ve Umman'daki ABD üsleriydi.
Devrim Muhafızları'na göre İHA ve balistik füzelerle düzenlenen operasyonlarda şu noktalar hedef alındı:
- Ürdün'deki Prens Hassan Hava Üssü'nde MQ-9 tipi İHA hangarları ile komuta kontrol merkezi hedef alındı.
- Katar'daki Al-Udeid Hava Üssü'nde komuta merkezi ile savaş uçağı bakım ve onarım merkezi vuruldu.
- Kuveyt'te ABD güçlerine ait bir Patriot füze sistemi, mühimmat depoları ve radar tesisleri bombalandı.
- Bahreyn'de ABD güçlerine ait iletişim sistemleri ve radar tesislerine isabet kaydedildi.
Açıklamada BAE yer almadı ancak Abu Dabi, gerilimin zirve yaptığı saatlerde “saldırı altında” olduğunu öne sürdü.
UMMAN'DAKİ ÜS İLK KEZ HEDEFTE
Operasyonun en sıra dışı kısmı ise Umman topraklarının ilk kez hedef alınmasıydı. Devrim Muhafızları, Dukm Limanı'nda ABD uçak gemilerine ait lojistik destek merkezleri ve yakıt ikmal platformlarına “ağır ve sürpriz bir saldırı” düzenlediklerini ve söz konusu tesislerin “yok edildiğini” söyledi. Umman pazar günü yaptığı açıklamada İran saldırısını kınadı.
Tahran, geçen hafta yaşanan benzer çatışmaların ardından ABD'nin saldırılarını sürdürmesi halinde operasyon alanını genişleteceğini açıklamıştı.
İslamabad Mutabakatı'na göre Tahran'ın Hürmüz'ü 30 gün içinde ve 60 gün boyunca ücretsiz olarak “kendi belirlediği koşullar” çerçevesinde açması gerekiyor. Ancak bazı ticari gemiler zaman zaman ABD Donanması'ndan da destek alarak Hürmüz'ü Umman'a yakın bir rotadan kat etmeye çalışıyor. İran ise bu girişimleri mutabakata aykırı bularak önce gemileri uyarıyor, sonra vuruyor.
MASKAT ALTERNATİF ROTA MI SUNDU?
Umman her ne kadar İran'ın boğazdan geçişlerde “hizmet bedeli” modeline yakın dursa da cumartesi günü Axios muhabiri Ravid Barak, Maskat'ın yeni bir öneri getirdiğini öne sürdü. İddiaya göre aynı gün İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile Ummanlı mevkidaşı Bedir Hamed Busaidi arasında yapılan görüşmede Maskat tarafı, Hürmüz'de iki rota oluşturulmasını ve Umman güzergâhından geçişlerin tamamen serbest olmasını teklif etti. İran'ın iddia edilen öneriye ne yanıt verdiği bilinmiyor.
