ABD hükümeti, ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük tarifelerinin önemli bir bölümünün Yüksek Mahkeme tarafından hukuka aykırı bulunmasının ardından şirketlere milyarlarca dolarlık ödeme yaptı.
ABD Hazine Bakanlığı’nın açıkladığı bütçe verilerine göre ekim ayında başlayan 2026 mali yılında yapılan gümrük vergisi iadelerinin toplamı 81 milyar dolara ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde yapılan iadelerin tutarı yaklaşık 5 milyar dolardı.
Hazine Bakanlığı yetkilisi, artışın neredeyse tamamının Yüksek Mahkeme kararından kaynaklandığını ve ödemelerin büyük bölümünün mayıs ile haziran aylarında gerçekleştirildiğini söyledi.
Yüksek Mahkeme Trump’ın yetkisini aştığına hükmetti
Yüksek Mahkeme, 20 Şubat’ta verdiği kararda Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana gümrük vergisi uygulama yetkisi vermediğine hükmetmişti.
Karar, Trump’ın uyuşturucu kaçakçılığı ve ABD’nin dış ticaret açığını gerekçe göstererek Kanada, Meksika ve Çin’in yanı sıra çok sayıda ticaret ortağına uyguladığı “acil durum tarifelerini” kapsadı.
Mahkeme bütün Amerikan tarifelerini iptal etmedi; yalnızca IEEPA kapsamında getirilen vergilerin yasal dayanağının bulunmadığına karar verdi. Federal bir ticaret mahkemesi de mart ayında hükümete tahsil edilen vergileri faiziyle birlikte ithalatçılara geri ödemeye başlaması talimatını verdi.
Ekonomistler, söz konusu tarifeler kapsamında 175 milyar dolardan fazla vergi toplandığını ve toplam iadelerin 168 milyar ile 182 milyar dolar arasında olabileceğini tahmin etmişti.
Yalnızca haziranda 49,2 milyar dolar ödendi
Reuters’ın aktardığına göre hükümet haziran ayında şirketlere 49,2 milyar dolarlık gümrük vergisi iadesi yaptı. Mayıs ayında gerçekleştirilen 22 milyar dolarlık ödemeyle birlikte iki aylık iade tutarı 71 milyar dolara ulaştı.
Haziranda tahsil edilen brüt gümrük vergisi geliri ise 23,6 milyar dolarda kaldı. Böylece iadeler düşüldüğünde gümrük vergilerinin bütçeye etkisi 25,6 milyar dolarlık net kayıp oldu.
Şu ana kadar yapılan iadeler, hukuka aykırı bulunan tarifeler kapsamında tahsil edilen toplam tutarın yaklaşık yüzde 42’sine karşılık geliyor.
Bütçe açığı yeniden büyüdü
Gümrük vergisi iadeleri ABD’nin bütçe dengesini de olumsuz etkiledi. Federal bütçe Haziran 2025’te 27 milyar dolar fazla vermişken bu yılın aynı ayında 120 milyar dolar açık verdi.
Haziranda bütçe gelirleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6 azalarak 496 milyar dolara gerilerken harcamalar yüzde 23 artışla 616 milyar dolara çıktı.
ABD’nin bütçe açığı, 2026 mali yılının ilk dokuz ayında yüzde 2 artarak 1 trilyon 367 milyar dolara ulaştı. Aynı dönemde kamu borcu için yapılan faiz ödemeleri yüzde 14 artarak 1 trilyon doları aşarken Ortadoğu’daki savaşın etkisiyle askeri harcamalar yüzde 5 yükseldi.
Trump yönetimi yeni tarifeler hazırlıyor
Trump, tarifeleri üretimi yeniden ABD’ye taşımak, daha avantajlı ticaret anlaşmaları yapmak ve bütçe açığını azaltmak için kullanacağını savunuyordu. Ancak Yüksek Mahkeme kararı yönetimin korumacı ticaret politikasının önemli bir bölümünü geçersiz kıldı.
The Guardian'ın haberine göre Beyaz Saray, mahkemenin çizdiği sınırları aşmadan yeni vergiler uygulayabilmek için farklı yasal düzenlemelere yöneldi. Halen yürürlükte olan geçici yüzde 10’luk küresel tarifenin süresi 24 Temmuz’da dolacak.
Yönetimin zorla çalıştırmayla mücadele kurallarının yeterince uygulanmadığı ve aşırı sanayi kapasitesinin bulunduğu gerekçesiyle yeni tarifeler hazırladığı bildiriliyor. Yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında olması beklenen tarifeler İngiltere, Japonya, Hindistan, Tayvan ve Çin gibi önemli ticaret ortaklarını etkileyebilir.
Trump ayrıca Brezilya’ya yüzde 25, ABD’li teknoloji şirketlerine dijital hizmet vergisi uygulayan Avrupa ülkelerine ise yüzde 100 ek gümrük vergisi getirmekle tehdit etti.
