CHP Gaziantep Milletvekili Melih Meriç, Habur Sınır Kapısı’nda yaşanan sorunları Meclis gündemine taşıdı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi. Bakan Bolat’tan gelen yanıta göre, Habur Gümrük Kapısı’nda 2024 yılında Türkiye’ye giriş yönünde ortalama 5.6 saat, çıkış yönünde ortalama 2.7 saat bekleme süresi; 2025 yılında Türkiye’ye giriş yönünde ortalama 5.7 saat, çıkış yönünde ortalama 2 saat bekleme süresi ve 2026 yılı içerisinde Türkiye’ye giriş yönünde ortalama 5.6 saat, çıkış yönünde ise ortalama 1.5 saat bekleme süresi var.
GÜNLÜK 4 BİN TAŞIT
Habur Gümrük Kapısı’ndan 2026 yılı içerisinde günlük ortalama dört bin taşıt, sekiz binin üzerinde yolcu, giriş çıkış yapıyor. Yanıtta, Habur Gümrük Kapısı’nda oluşan yoğunluğun, Irak tarafındaki İbrahim Halil Kapısı’nda uygulanan işlem ve kontrol süreçleri, diğer kurum kontrolleri, eşya ile ilgili belge eksikliği vb. nedenlerden kaynaklandığı kaydedildi.
3.8 MİLYARLIK UYUŞTURUCU MADDE
Habur Sınır Kapısı’nda yakalanan kaçak ticari eşya ve uyuşturucu hakkında da yanıtta, şu değerlendirmeye ver verildi:
“Habur Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü’nce Habur Gümrük Kapısı’nda 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na muhalefetten, 01.01.2023-12.06.2026 tarihleri arasında 3 bin 434 olayda 7 milyar 505 milyon 100 bin 96 TL değerinde kaçak ticari eşyaya, 20 olayda 3 milyar 865 milyon 860 bin 83 değerinde uyuşturucu maddeye el koyma işlemi gerçekleştirilmiştir.”
IKBY UYGULAMIYOR
Yanıta göre, Irak merkezi hükümeti gümrük gelirlerini ve yurt dışı ödemeleri daha etkin biçimde takip ve kontrol etmek amacıyla ihracat bedellerine ilişkin yurt dışı ödemelerde Gümrük Verileri Otomasyon Sistemi’ni (ASYCUDA) İbrahim Halil Gümrük Kapısı’nda da 1 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe koydu. Yanıtta şöyle denildi:
“Irak, diğer gümrük kapılarında 2024 yılından bu yana AYSCUDA üzerinden gümrük işlemlerini yürütürken, söz konusu uygulama, IKBY’nin bu uygulamayı yürürlüğe koymaması nedeniyle Habur-İbrahim Halil Gümrük Kapısı’ndan giriş yapan taşımalara uygulanamamaktadır. Bu durumda IKBY’nin İbrahim Halil Gümrük Kapısı’nda aldığı vergiye ilaveten Irak Merkezi Hükümeti de Musul Barajı Kontrol Noktası’nda vergi tahsil etmektedir.”
IRAK GERİ ADIM ATMADI
Yanıtta, konunun, başta ilgili Iraklı bakanlar ve Irak Başbakanının Ulaştırma ve Gümrüklerden sorumlu danışmanı olmak üzere, her düzeyde gündeme getirildiği, Bağdat Büyükelçiliği ve Ticaret Müşavirliği aracılığıyla sürekli ve düzenli olarak takip edildiği belirtildi. Ancak, tüm bunlara karşın Irak merkezi hükümetinin söz konusu uygulamadan geri adım atmadığı, IKBY’yi uygulamayı yürürlüğe koymaya zorladığı bildirildi. Yanıtta, “Ayrıca, Merkezi Irak Hükümeti Türk taşımalarının alternatif güzergahlar üzerinden yapılmasını talep etmektedir. Ancak, başta güvenlik olmak üzere çeşitli sebeplerle taşımacılarımız tarafından bu yaklaşım tercih edilmemektedir. Sorunun çözümüne yönelik bakanlığımız çalışmaları ve girişimleri devam edecektir” denildi. Yanıta göre sorun, Türkiye-Irak Ekonomik ve Ticaret Ortak Komitesi (JETCO) mekanizması kapsamında gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerde de muhataplara iletildi.
