Irak ve diğer Orta Doğu'daki petrol üreticileri, Tahran'ın kapatmaya ve kontrolü altına almaya çalıştığı Hürmüz Boğazı'na alternatif güzergâhlar oluşturmak için harekete geçti. İran'ın bu girişimi ABD'nin askeri karşılık vermesine neden olmuştu. İran ile savaş başlamadan önce dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'si bu su yolundan taşınıyordu.
Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakabilecek yeni boru hatları, demir yolu koridorları ve enerji depolama merkezlerine milyarlarca dolarlık yatırım yapıyor. Bu girişimlerin savaşın en kalıcı sonuçlarından biri olması bekleniyor.
Chevron ile yapılacak anlaşmalar, Irak'ın yeni Başbakanı Ali el-Zaidi'nin ABD'den yatırımları artırma çabalarının bir parçasını oluşturuyor. ABD Ticaret Odası'nın cuma günü Washington'da düzenleyeceği ABD-Irak İş Zirvesi'nde Zaidi, ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve diğer yetkililerin katılımıyla toplam 60 milyar dolarlık anlaşmaların imzalanması planlanıyor.
Chevron'dan üst düzey bir yetkiliye göre konsorsiyumun değerlendirdiği seçeneklerden biri, Kuzey Irak'taki Kerkük'ten Akdeniz kıyısındaki Suriye'nin Banyas Limanı'na uzanan ve 20 yılı aşkın süredir kapalı olan petrol boru hattının yeniden inşa edilmesi. Söz konusu hat, 2003 yılında ABD'nin Irak'ı işgali sırasında hasar görmüştü.
Chevron yöneticisi, konsorsiyumun yeni bir boru hattı mı inşa edeceğini yoksa mevcut altyapıyı yenileyerek Türkiye üzerinden uzanan boru hatlarına mı bağlanacağını belirlemek için teknik çalışmalar yürüteceğini söyledi.
Aynı yetkili, şirketin son 12 ila 18 aydır Irak hükümetiyle görüşmeler yürüttüğünü ve anlaşmaların sonuçlanmasına daha uzun bir süre olduğunu ifade etti.
Irak Başbakanı Zaidi, perşembe günü Houston kentindeki Chevron genel merkezini ziyaret ederek Chevron Başkan Yardımcısı Mark Nelson'ın liderlik ettiği heyetle bir araya geldi.
Chevron'un petrol ve doğal gaz arama-üretim faaliyetlerinden sorumlu Başkanı Clay Neff, "Iraklı yetkililerle bir araya gelme ve dünyanın farklı bölgelerinde büyük ölçekli petrol ve doğal gaz projeleri geliştirme konusundaki deneyimimizin, Irak'ın zengin enerji kaynaklarını daha da geliştirmesine nasıl katkı sağlayabileceğini değerlendirme fırsatı bulduğumuz için memnunuz" dedi.
Chevron ayrıca Irak'ın iki büyük petrol sahası olan West Qurna 2 ve Nasiriyah'a yatırım yapılmasını da görüşüyor.
İran ile savaş başlamadan birkaç gün önce Chevron, devlet şirketi Basra Oil ile dünyanın en büyük kara petrol sahalarından biri olan West Qurna 2'de hisse almak üzere görüşmelere başladığını açıklamıştı. Irak, ülkenin güneyinde Basra'nın yaklaşık 65 kilometre kuzeyinde bulunan sahanın işletmeciliğini Rus şirketi Lukoil'den almıştı. Günlük yaklaşık 460 bin varil petrol üreten saha için Chevron'a bir yıl süreyle müzakere hakkı verilmişti. Nasiriyah ise Irak'ın güneyindeki daha küçük bir petrol sahası olarak öne çıkıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, ABD ziyareti kapsamında salı günü Beyaz Saray'da Irak Başbakanı Zaidi ile bir araya geldi.
Trump görüşmede, "Pek çok anlaşma yapacağız. Her iki ülke için de çok sayıda istihdam oluşturacağız ve çok fazla petrol çıkaracağız. Büyük miktarda petrol üretilecek ve bunu Amerikan şirketleri yapacak" ifadelerini kullandı.
Suudi Arabistan'ın ardından Orta Doğu'nun en büyük ikinci petrol üreticisi olan Irak, normal koşullarda günlük yaklaşık 4,5 milyon varil üretimle dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 5'ini karşılıyor. Ancak savaş nedeniyle ülkenin petrol ihracatı önemli ölçüde geriledi.
Rystad Energy'nin yakın tarihli raporuna göre Irak'ın güneyindeki dev petrol sahaları neredeyse tamamen Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan ihracata bağımlı durumda. Kuzeyde ise Türkiye'nin Ceyhan Terminali'ne uzanan alternatif boru hattı kapasitesi oldukça sınırlı.
Bu yılın başında başbakanlık görevine gelmeden önce siyasi açıdan fazla tanınmayan bir isim olan Ali el-Zaidi daha önce hiçbir kamu görevinde bulunmamıştı. ABD Hazine Bakanlığı, İran bağlantılı bir milis lideriyle iş yaptığı şüphesi nedeniyle Zaidi'nin sahibi olduğu bankanın dolar işlemleri yapmasını yasaklamıştı.
Zaidi, Donald Trump'ın desteğini alarak başbakanlık görevine gelirken Trump, Bağdat yönetiminden Tahran'ın Irak üzerindeki etkisini sınırlandırmasını talep etmişti.
