ABD Başkanı Donald Trump İran’ı “benzersiz saldırılarla” tehdit etmeyi sürdürürken Washington, Tahran’la anlaşmaya çalışıyor. New York Times (NYT), Trump yönetiminin Irak Başbakanı Ali Zeydi aracılığıyla İran’a ateşkes önerisi ilettiğini yazdı. Sahada kimin elinin daha güçlü olduğunu ortaya koyan bu teklif Tahran tarafından reddedildi. Gazeteye göre ABD geçici ateşkes önerdi. Ancak İran, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü çözümsüz bırakacak bir anlaşmayla ilgilenmediğini bildirdi.
İslamabad Mutabakatı, İran’ın Hürmüz’ü 30 gün içinde kendi düzenlemeleri çerçevesinde yeniden açmasını öngörüyordu. Ancak Washington’ın gemileri “yasaklı Umman rotasına” yönlendirmesi ve İran’ın boğaz üzerindeki denetimini tanımaması anlaşmayı fiilen çökertti. Yaklaşık iki hafta önce yeniden başlayan çatışmaların temel nedeni de bu oldu.
TEL AVİV VE BABÜLMENDEP TEHDİTLERİ
NYT’ye konuşan İranlı yetkililer, Trump’ın saldırıları genişletme tehditlerini hayata geçirmesi halinde savaşın yeni bir aşamaya geçeceğini söyledi. Buna göre İran yeniden Tel Aviv’i hedef alacak, Yemenli Ensarullah Hareketi’nden de Babülmendep Boğazı’nı tamamen kapatmasını isteyecek. Ensarullah salı gününden bu yana yalnızca Suudi gemilerine abluka uyguluyor.
PETROLDE 100 DOLAR BARAJI AŞILDI
Gerilimin Babülmendep’e de sıçrayarak arz krizini derinleştirmesi petrol fiyatlarının İran Savaşı’ndan önceki seviyenin iki katını görmesine neden oldu.
Babülmendep’teki ablukayla Brent petrol perşembe gecesi yüzde 6 yükselerek yeniden 100 doların üzerine çıktı. İran Savaşı’nın en sert döneminde fiyatlar 124 dolara kadar yükselmişti. Tarihi rekor ise 2008’de görülen 146 dolar seviyesinde bulunuyor.
TRUMP’IN İRAN PARASINA ÇÖKME GİRİŞİMİ
Bu hızlı yükselişte sahada süren çatışmalar ve Babülmendep olduğu kadar Trump’ın el yükselten tehditlerinin de payı var. Başkan sosyal medyada yaptığı duyuruda, Hürmüz’de gemi ve kargolara verilecek her türlü zararın “ABD’nin kontrolündeki İran parasıyla karşılanacağını” ileri sürdü.
“Tehlikeli emsal” vurgusu yapan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi sert tepki gösterdi:
“Hükümetler el koymayı normalleştirdiğinde artık kimsenin mal varlığı güvende olmayacaktır.”
Trump’ın açıklaması, Washington’ın İslamabad Mutabakatı’nı nasıl aşındırdığının son örneği oldu. Anlaşmaya göre ABD ilk aşamada İran’ın 12 milyar dolarlık dondurulmuş varlığını serbest bırakacaktı.
SADİST VURGULAR
Axios’a da konuşan Trump, İran’ın henüz “yeterince acı çekmediğini” öne sürerek şu saldırgan vurguyu yaptı:
“Büyük bir saldırı planlıyorum. Daha önce hiç olmadığı kadar büyük. Karar vermeye çok yakınım.”
Trump’ın emriyle ABD Ordusu geçen hafta İran’ın sivil altyapısını hedef almaya başlamıştı. İran buna Kuveyt’teki enerji ve su altyapısıyla Bahreyn’de Amazon’un merkezi veri altyapısını vurarak karşılık verirken, saldırıların tüm Körfez’e yayılabileceği uyarısında bulundu.
İSRAİL SIĞINAKLARI AÇIYOR
Trump aynı Axios demecinde İsrail’in savaşa katılabileceğini de ima etti:
“İstersem İsrail iki dakika içinde katılır. Ama katılması halinde bunun sonuçları olacaktır.”
Trump’ın “sonuçları olacaktır” ifadesiyle İran’ın İsrail’i vuracağını ima ederken, Tel Aviv’de üst üste güvenlik toplantıları düzenleniyor. Savunma Bakanı Yisrail Katz, “Her türlü olasılığa hazırlıklıyız.” dedi. İran saldırısı ihtimaline karşı ülke genelinde uzun süre sonra yeniden hava saldırısı sığınakları açılmaya başlandı. Kanal 12, kuzeyde Celile, merkezde Tel Aviv metropol bölgesi ile güneyde Eilat’a kadar ülke genelinde birçok kentte sığınakların yeniden hizmete alındığını bildirdi.
